Anicca
Anicca is één van de tilakkhaṇa, de Drie Karakteristieken van Bestaan. Het woord wordt meestal als vergankelijkheid vertaald maar dit is te beperkt.
De klassieke manier van uitdrukken is: "Alle geconditioneerde dingen zijn impermanent, inconsistent, veranderlijk van aard."
Als de Boeddha spreekt over bestaan dan heeft hij het vrijwel altijd over door mensen bedachte concepten die wij (verkeerd) zien als bestaande dingen. Zij 'zijn' niet compleet zelfstandig en ook hebben zij geen ideale essentie zoals bij Plato. Deze 'geconditioneerde dingen' hebben allemaal het kenmerk anicca, wat wil zeggen dat ze ontstaan (door oorzaken), continu veranderen - van geen moment tot moment hetzelfde blijven - en dan weer vergaan. In die zin is anicca nauw verwant aan anatta, niet-zelf, een ander van de Drie Karakteristieken van Bestaan.
Anicca is niet simpel direct te begrijpen. Het helpt vaak om een eenvoudig voorbeeld te nemen, zoals een boom. Ieder mens weet wel wat een boom is of denkt dat tenminste. Die boom is echter begonnen als zaadje. Het zaadje werd een loot, de loot werd een sprietje en die groeide uiteindelijk uit tot een klein boompje. Bomen groeien zolang te leven. Er is niets aan de boom dat onveranderd overgaat van moment op moment. Op welk punt nu kreeg het sprietje 'boom-heid'? Biologen - polycarpische zaadplant met een verhoute stam en een kroon - hebben geen precieze definitie van wat exact wel en wat exact niet een boom is. We moeten erkennen dat 'boom' een concept is dat wat vaag is aan de randen én dat geen boom ooit hetzelfde blijft. Uiteindelijk is het zaadje ook niet zomaar ontstaan maar komt op en vergaat.
Deboeddhist.nl heeft een aardig blog-stukje geschreven over leegte van inherent bestaan dat aardig aansluit bij dit concept.