Het Drievuldig Juweel
tiratana
Het Drievuldig Juweel is een standaardterm voor de combinatie van de Boeddha, de Dhamma en de Sangha. Zie de links voor hun specifieke eigenschappen.
Het is tot de tiratana dat boeddhisten hun Toevlucht nemen. Dit heet tisaraṇa, de (drievuldige) Toevlucht. De Toevlucht is de enige echte overgangsrite die het boeddhisme kent. Er is namelijk geen toetredingsexamen of test, geen lijst met eisen, noch goedkeuring door wie dan ook. In de praktijk nemen boeddhisten die besluiten om hun (nieuwe) geloof een serieuze plaats in hun leven te geven Toevlucht. Sommigen doen dit in een tempelritueel, sommigen gewoon thuis. Er is geen verschil in geldigheid: boeddhist ben je als je zelf vindt dat je dat bent.
tisaraṇa is geen vlucht of bescherming door iets of iemand maar een actieve handeling van de volgeling. We 'gaan naar' de Toevlucht. Juist uitgedrukt 'neem' je toevlucht tot het tiratana. Wat dit exact inhoudt verschilt van mens tot mens. Veel boeddhisten spreken de bijbehorende tekst keer op keer uit. Op den duur gaat de lading en betekenis veranderen of verdiepen. Dit hoort bij gestage oefening en valt te verwachten. Het is vooral belangrijk om de tekst zorgvuldig uit te spreken en stil te staan bij de betekenis (voor jou). Ajahn Sumedho schreef in zijn interessante essay Now is the Knowing:
"Merely taking refuge verbally in the Buddha doesn't mean you take refuge in anything: a parrot could be trained to say 'Buddham saranam gacchami', and it would probably be as meaningful to a parrot as it is to many Buddhists."
De taal van Toevlucht nemen is pre-boeddhistisch van origine. Net als veel dingen in de Indische religie heeft het een Vedische oorsprong. De Chāndogyas is één van de oudste upaniṣaden en bijna zeker van voor de Boeddha. In hoofdstuk vier geeft het instructies voor het brengen van een offer om voor toevlucht te gaan tot de verzen (de mantra) en voor de manier waarop het offer moet worden gebracht, de richting waarin je kijkt tijdens recitaties en tot Atman (verzen 8-12). Het is echter zeer vroeg door boeddhisten overgenomen. Direct vanaf het begin vertelden mensen die de Boeddha ontmoetten dat zij naar hem en zijn Dhamma zouden gaan voor toevlucht.
De klassieke tekst voor het nemen van Toevlucht:
buddhaṃ saranaṃ gacchāmi
dhammaṃ saranaṃ gacchāmi
sanghaṃ saranaṃ gacchāmi
dutiyampi buddhaṃ saranaṃ gacchāmi
dutiyampi dhammaṃ saranaṃ gacchāmi
dutiyampi sanghaṃ saranaṃ gacchāmi
tatiyampi buddhaṃ saranaṃ gacchāmi
tatiyampi dhammaṃ saranaṃ gacchāmi
tatiyampi sanghaṃ saranaṃ gacchāmi
Tot de Boeddha neem ik mijn toevlucht.
Tot de Dhamma neem ik mijn toevlucht.
Tot de Sangha neem ik mijn toevlucht.
Ten tweeden male, tot de...
Ten derden male, tot de...
Hieronder staat een wat meer uitgebreide versie met een sterk geritualiseerde vorm van bijzonder zekere verklaring. saccakiriyā is een samengesteld woord dat komt van saccikaroti: voor ogen brengen, onder ogen zien. **
saccakiriyā gāthā
*natthi me saraṇaṃ aññaṃ,
buddho me saraṇaṃ varaṃ;
etena saccavajjena
hotu me jaya maṅgalaṃ.
natthi me saraṇaṃ aññaṃ,
dhammo me saraṇaṃ varaṃ;
etena saccavajjena
hotu me jaya maṅgalaṃ.*
natthi me saraṇaṃ aññaṃ,
saṅgho me saraṇaṃ varaṃ;
etena saccavajjena
hotu me jaya maṅgalaṃ.
Verzen van verklaring
Er is voor mij geen andere toevlucht,
de Verlichte is mijn schitterende toevlucht;
door deze waarachtigheid,
aan mij de voortekenen van overwinning.
Er is voor mij geen andere toevlucht,
de Leer is mijn schitterende toevlucht;
door deze waarachtigheid,
aan mij de voortekenen van overwinning.
Er is voor mij geen andere toevlucht,
de Orde is mijn schitterende toevlucht;
door deze waarachtigheid,
aan mij de voortekenen van overwinning.