Dhamma
De Dhamma is de leer van de Boeddha. Deze leer is, volgens de Boeddha zelf, subtiel en moeilijk om te begrijpen. De teksten die de Leer beschrijven, onderbouwen en uitleggen zijn van werkelijke gigantische omvang. Het is zeer belangrijk te begrijpen dat de ware Dhamma nooit gelijk kan zijn aan welke tekst dan ook. De Dhamma is van binnenuit te realiseren door de wijzen. Of, zoals je het ook kan zien, je wordt wijs door de Dhamma te bestuderen en er mee te oefenen.
De belangrijkste ideeën uit de Dhamma zijn de Vier Nobele Waarheden, het Nobele Achtvoudige Pad en Afhankelijk Ontstaan die beschrijven hoe de mens gevangen zit in lijden of ontevredenheid over alle aspecten van het bestaan en hoe te ontsnappen uit die gevangenschap.
Er zijn vele manieren om de boodschap van de Boeddha samen te vatten.
Geen van alle zijn ze perfect of compleet. De volgende parafrase van
enkele verzen uit de Dhammapada komt er volgens mij redelijk in de
buurt:
"Alle onderdelen van dingen die ontstaan zijn zonder essentie.
Wanneer je dit volkomen hebt doorgrond en van binnenuit hebt
gerealiseerd dan zul je Verlossing vinden.
Alle dingen die ontstaan zijn impermanent.
Wanneer je dit volkomen hebt doorgrond en van binnenuit
hebt gerealiseerd dan zul je Verlossing vinden.
Proberen vast te houden aan dingen die ontstaan is de bron van de pijn van het hart.
Wanneer je dit volkomen hebt doorgrond en van binnenuit hebt gerealiseerd dan
zul je Verlossing vinden.
Betreed dit Pad en je vindt het einde van alle lijden."
Deze drie samen worden ook wel de Drie Karakteristieken van Bestaan genoemd. De 'pijn van het hart' is dukkha. Het Pad is het Nobele Achtvoudige Pad.
De Dhamma heeft klassiek gezien zes eigenschappen. Hieronder staat de relevante tekst uit de tiratanānussati, de herinnering van het Drievuldig Juweel met daaronder mijn vertaling.
svākkhāto bhagavatā dhammo:
sandiṭṭhiko, akāliko, ehipassiko,
opanayiko, paccattaṃ veditabbo viññūhī ti.
Welgebracht is de Leer door de Verhevene:
hier en nu op juistheid te controleren,
met onmiddellijk resultaat,
uitnodigend tot testen,
voerend naar nibbāna,
zelf te doorgronden door de wijzen.
Er zijn allerlei samenvattingen te vinden van de Dhamma, die dan weer dit en dan weer dat aspect benadrukken. Een nadeel aan de samenvattingen is dat als je ze echt compleet begreep, je de hele Dhamma niet meer nodig hebt. Een voordeel is dat ze inspirerend kunnen werken en de lezer of meditator net weer op een andere manier kunnen laten naar het geheel. De meest populaire, en weinig verrassend de kortste samenvatting van de hele boeddhadhamma is die in vers 183 (hoofdstuk 14) van de dhammapada:
sabba pāpassa akaranan,
kusalassa upasampadā,
sacitta pariyō dapanan,
etan buddhānasāsanan
Het uitrukken van alle kwaad,
de staat van goedheid binnengaan en
het zuiveren van de eigen geest door zichzelf;
dit is de Leer van alle Boeddha's.