Introductie boeddhistische geschriften
De tipiṭaka (uit het Pāḷi , ti 'drie' + piṭaka 'manden') of de Pāḷi canon is de verzameling teksten in het Pāḷi die de grondslag vormen van het theravāda boeddhisme. De tipiṭaka vormt samen met de pseudocanonische Pāḷi teksten (commentaren, verhalen en zo voort) de complete verzameling aan theravāda teksten. De tipiṭaka alleen al is gigantisch. De Thaise overheid brengt een standaardset uit voor gebruik in kloosters die uit veertig delen bestaat. Afhankelijk van hoe je telt (aantal woorden, aantal letters..) gaat het om zeker elf of twaalf keer de Bijbel. Gedeelten ervan zijn in het Nederlands vertaald, het meeste is wel vertaald naar het Engels. Slechts een fractie is makkelijk online beschikbaar.
Gelukkig is het niet direct nodig om alles te lezen. Dat zou ook jaren kosten en wat heb je dan? Het artikel De boeddhistische canon bevat een overzicht van de meest belangrijke en meest gebruikelijke teksten per onderwerp.
De tipiṭaka
De tipiṭaka bestaat, zoals de naam al zegt, uit drie delen: de vinaya pitaka, de sutta pitaka en de abidhamma pitaka.
De vinaya is ruwweg de discipline en bestaat uit teksten die het leven van de monniken en nonnen reguleren. De pātimokkha bevat 227 regels voor de monniken. Daarnaast bevat de vinaya verhalen die de oorsprong en reden van elke regel geven en een uitgebreide weergave van de oplossingen die de Boeddha aandroeg om de grote en diverse gemeenschap van gewijde mensen harmonieus te houden.
Sutta betekent volgens de meeste mensen voordracht en daaruit bestaat de suttapiṭaka: voordrachten. De verzameling teksten is werkelijk enorm; er zijn meer dan tienduizend sutta's. Een bepaalde tekst kan redelijk snel gevonden worden aan de hand van de onderverdelen. De suttapiṭaka kent een hoofdindeling in nikāyas of verzamelingen:
- dīghanikāya (DN)
De verzameling lange toespraken, 34 stuks
- majjhimanikāya
De verzameling middellange toespraken, 152 stuks
- saṃyuttanikāya
De verzameling gegroepeerde (per onderwerp) toespraken, 2889 stuks
- aṅguttaranikāya
De verzameling genummerde toespraken, duizenden
- khuddakanikāya
De verzameling kleinere toespraken, verzen en fragmenten, duizenden
De abidhamma pitaka bevat een bewerking en verwerking van de doctrinaire principes uit de suttapitaka in de vorm van een systematisch filosofisch systeem dan gebruikt kan worden om dieper in te gaan op de geest en de materie. Het ons bekende universum met 'bomen', 'landen', 'ik', 'jij' en zo voort wordt teruggebracht naar de essentie: een complex netwerk van onpersoonlijke fenomenen dat continu razendsnel evolueert van moment tot moment volgens uiterst specifieke natuurwetten. De abidhamma bestaat uit zeven boeken waarvan het eerste en het laatste worden gezien als het meest centraal.